Slapen

’s Nachts is bij uitstek een moment om u kwetsbaar te voelen. Iedereen slaapt en u hebt minder afleiding. Vaak zijn dit momenten dat u juist last krijgt van herbelevingen. De gedachten die u overdag hebt weten te onderdrukken, lijken nu terug te stuiteren. U wordt onrustig en mogelijk stijgt uw hartslag. Slapen kan dan een hele opgave worden.

Traumatische gebeurtenis

Traumatische gebeurtenissen (of kortweg trauma) kunnen bestaan uit een enkele of meerdere gebeurtenis(sen) die plaats hebben gevonden over vele maanden of zelfs jaren. Een trauma is een gebeurtenis die bijzonder bedreigend of schokkend is. Voorbeelden van zulke gebeurtenissen zijn:

• een grote ramp
• oorlog
• aanranding, verkrachting, mishandeling
• ernstig verkeersongeluk
• gewapende overval
• getuige zijn van een gewelddadige dood
• andere situaties, waarin men zich zeer angstig, hulpeloos of met afschuw vervuld voelde, of zich voelde alsof zijn of haar leven in gevaar was.

Angststoornis

PTSS is een angststoornis. Angst is nuttig en zorgt er onder andere voor dat we ons niet blootstellen aan gevaarlijke situaties. We hebben het dus nodig voor lijfsbehoud. Echter, als u té angstig bent, zoals bij PTSS, staat het een normaal leven in de weg. Dan belemmert het uw gezonde functioneren.

PTSS

Na het meemaken van een trauma komt het vaak voor dat mensen gespannen, bang en verdrietig zijn. De gebeurtenis zit steeds in de gedachten en goed slapen gaat vaak moeilijk. Men is veelal schrikachtiger dan voor de gebeurtenis. Meestal gaan deze klachten binnen een paar weken vanzelf over. Acht procent van de mensen heeft in heftige mate en langdurig last van deze klachten. Zij zijn allerlei situaties en activiteiten die doen denken aan de gebeurtenis gaan vermijden in een poging weer grip op hun leven te krijgen.

Het lukt ze echter vaak niet meer om vanzelf los van het trauma te komen. Deze mensen hebben last van een posttraumatische stress-stoornis, ook wel afgekort als PTSS. Je ziet het vaak niet aan de buitenkant dat mensen deze klachten hebben. Wellicht laat u ook het liefst zo min mogelijk merken dat u last heeft van die nare gebeurtenis, om de mensen in uw omgeving te beschermen.

Op scherp staan

Het kan voelen alsof u bezig bent te overleven. Doordat u continu op scherp staat, schrikt u van onverwachte geluiden. De verwachting dat ieder moment iets ergs kan gebeuren, vraagt veel energie. Daardoor is er minder ruimte voor alledaagse dingen. Misschien reageert u ook scherper op mensen uit uw omgeving.

Het kan ook voorkomen dat u afspraken en boodschappen vergeet. Concentreren op een boek of film lukt vaak slecht. Zo kost het ook meer moeite om aandacht bij het werk of studie te houden. U kunt zich dan ook uitgeput voelen.

Welke behandelingen zijn beschikbaar voor PTSS?

Er zijn verscheidene behandelingen die kunnen helpen bij PTSS. Voor meer informatie kunt u zich wenden tot de Nederlandse GGZ-Richtlijn Angststoornissen. De meesten bestaan uit psychologische behandeling, maar medicatie kan ook behulpzaam zijn. Veel mensen met PTSS hebben de symptomen al vele maanden of jaren, maar ook dan kan een behandeling goed helpen. De huisarts kan adviseren voor een goede doorverwijzing naar een hulpverlener of instantie, zodat u informatie krijgt over beschikbare effectieve behandelingen voor PTSS en welke voor u geschikt zou kunnen zijn. U kunt dan beslissen of u behandeling wilt en welke behandeling uw voorkeur heeft.

Psychologische behandeling

Er zijn meerdere effectieve psychologische behandelingen voor PTSS. BEPP is daar één van. De benadering van de behandelingen kan verschillen, maar de overeenkomst is dat zij allen gericht zijn op het trauma. Het is gebruikelijk dat de behandeling eenmaal per week plaatsvindt. Afhankelijk van het type behandeling duurt een sessie 45 minuten tot anderhalf uur. U wordt aangemoedigd om na te denken over het trauma en het te herinneren. Het doel is om uw gevoelens over de herinneringen te veranderen. De behandeling helpt u om de angst te verminderen en meer positieve gevoelens, gedrag en gedachten te geven.

Controleverlies

Het is vanzelfsprekend dat u probeert te voorkomen dat de gebeurtenis nog een keer plaatsvindt. Maar in een poging om weer controle over uw leven te krijgen, vermijdt u alles wat u bang, machteloos of verdrietig maakt. Wellicht probeert u ongewenste gedachten te stoppen door steeds afleiding te zoeken. Op deze manier beschermt u zichzelf niet alleen tegen werkelijk gevaar, maar ook tegen heftige emoties. Vaak vermijden mensen met PTSS in de loop der tijd steeds meer situaties uit angst voor controleverlies. Hierdoor kunt u steeds meer beperkt worden in uw functioneren. Het gevoel dat het nooit meer wordt als vroeger, kan maken dat u het somber inziet voor de toekomst.

Gevaar

Bij herinneringen aan het trauma, kunt u zich plotseling bang of verdrietig voelen. Ook kan uw lichaam hierop reageren door middel van zweten, trillen, misselijkheid, hartkloppingen, benauwdheid en een droge mond. Door deze klachten lijkt het alsof er steeds weer gevaar dreigt. Een gevoel van walging kan ook optreden. Het voelt alsof de traumatische gebeurtenis kort geleden heeft plaatsgevonden, ook al was het lang geleden. Steeds maar weer herhalen beelden of geluiden zich ongewenst in uw gedachten of dromen. We noemen dat herbelevingen. Het lijken waarschuwingssignalen, zodat u maar niet kunt vergeten wat er is gebeurd.

Alleen voelen

Uit angst voor onbegrip of uit schaamte, bespreekt u mogelijk uw gevoelens liever niet met anderen. Het kan ook voorkomen dat u vreest om anderen bang te maken door te vertellen over de verschrikkelijke details van het trauma. Daarnaast kunnen de gespreksonderwerpen van anderen onzinnig op u overkomen.

De herinneringen aan het trauma staan centraal in uw beleving. Voor anderen gaat de wereld gewoon door, voor u staat het stil. U kunt zich daardoor afsluiten van anderen en u alleen gaan voelen.